Thanh Hai Tran's Web Log in Vietnamese ... with some English here and there. (Entries tagged as startrek)

Star Trek 11

nospam@example.com (CDK) — Wed, 06 May 2009 22:19:00 -0400

CDK

Sau 3 năm chờ đợi để xem lại thủy thủ đoàn của chiếc USS Enterprise NCC-1701, Thứ Sáu này Star Trek 11 sẽ ra rạp.

Nếu là 3 năm trước, chắc có thể tôi sẽ đi sắp hàng để chờ vào xem ngày đầu. Nhớ hồi năm 1994 lúc còn đi học, tôi đã cùng 3 thằng bạn lái xe từ Waterloo về Toronto để xem cho được hồi (episode) cuối cùng của ST:TNG (All Good Things...), được chiếu trong SkyDome. Tôi nhớ hôm đó hình như là tối Thứ Năm trong tuần, bởi xem xong, chúng tôi còn phải lái xe về Waterloo để hôm sau phải lên lớp. Vị thuyền trưởng tôi thích nhất không phải là James Tiberius Kirk, mà là Jean-Luc Picard. Picard có vẽ biết tự kiềm chế hơn Kirk, mặc dầu thời còn trẻ Picard cũng đã "quậy" không kém gì Kirk.

Hồi xưa tôi theo dõi Star Trek không thiếu tập nào. Nhưng đó là hồi xưa. Bây giờ thì già rồi. Không còn hứng thú bon chen như lúc xưa nữa. Chờ nó ra đĩa cũng được. Chừng đó chắc sẽ phải đầu tư cho một cái máy hát đĩa Blu-Ray thôi. Hoặc là lên nhà thằng em tôi coi ké cũng không chừng, nhưng tôi nghĩ chắc nó không hứng thú với Star Trek.

Sub Rosa - Hạ Hồng

nospam@example.com (CDK) — Tue, 30 Oct 2007 09:26:00 -0400

CDK

Mấy năm trước xem tập phim StarTrek: The Next Generation với tựa đề Sub Rosa, mà chả hiểu ý nghĩa của từ ngữ này là gì.

Sáng nay tình cờ nghe một cuộc phỏng vấn về quyển sách mới về TT George W. Bush (quên mất tên tác giả), chợt nghe từ "sub rosa" được dùng đến.

Đích nghĩa của Sub rosa: từ ngữ gốc La tinh; nghĩa đen: dưới bông hồng; nghĩa bóng: "bí mật", "tín cẩn".

Ví dụ, theo dictionary.com:

The investigators said that a major purpose of the sub-rosa activities was to create so much confusion, suspicion and dissension that the Democrats would be incapable of uniting after choosing a presidential nominee.
-- Carl Bernstein and Bob Woodward, "FBI Finds Nixon Aides Sabotaged Democrats", Washington Post, October 10, 1972.
(Các nhân viên điều tra đã tuyên bố rằng, một trong những mục đích chính của các hoạt động bí mật là để tạo sự rối loạn, nghi kỵ và chia rẽ, hầu làm tê liệt đảng Dân Chủ đến nỗi họ không thể đoàn kết được nữa sau khi họ đã bầu chọn một ứng cử viên Tổng Thống.)

Vẫn đếch hiểu tại sao đám viết kịch bản của ST:TNG đã chọn tựa đề này. Nghĩ lại, tựa đề ấy làm liên tưởng đến một cuộc mật thám qua biên giới Romulan, hơn là chuyện bí mật đời tư của Bà Nội của bác sĩ Beverly Crusher. Có thể đây là trò "giương Đông, kích Tây", mà tụi Tây phương thường gọi là "cá trích đỏ" (red herring).

Freeman Dyson

nospam@example.com (CDK) — Thu, 02 Aug 2007 18:21:00 -0400

CDK

Theo SlashDot: Nhà vật lý Freeman Dyson, lấy một trang sử trong công nghệ phần mềm máy vi tính để đề xuất hướng đi "mã nguồn mở"cho ngành sinh vật học.

Freeman Dyson? Đây chẳng phải là Freeman Dyson, cha đẻ của Quả Cầu Dyson, được đề cập trong phim tập StarTrek:TNG, hồi thứ 130, hay sao?

Còn ai trồng khoai đất này.

Dzời! Vậy mà đó giờ tôi cứ tưởng nhân vật này là từ trong trí tưởng tượng của bác Gene Roddenberry mà chui ra.

Split Infinitive - Động từ nguyên thể tách rời

nospam@example.com (ThanhHai) — Tue, 20 Mar 2007 15:12:00 -0400

ThanhHai

Đã sống ở xứ Bắc Mỹ này hai mươi mấy năm, nhưng đôi khi, nhiều điều phảng phất về Anh ngữ hiện hành vẫn làm tôi không khỏi phải ngạc nhiên, đủ chứng tỏ rằng Anh ngữ là một ngôn ngữ sinh động.

Tiêu biểu là cái mà ngữ pháp gọi là split infinitive. Đây là lối xen kẽ một trạng từ (adverb) để bổ nghĩa cho một động từ nguyên thể (infinitive). Ví dụ, người hâm mộ StarTrek dĩ nhiên rất quen thuộc với câu "to boldly go where no one has gone before". Hồi thời tôi còn học Anh ngữ (hơn 20 về trước) ở Trung học thì hay bị câu này làm nhột nhạt, vì thầy cô bảo là sai ngữ pháp.

Mãi tới hai mươi năm sau, hầu như mọi ngôn ngữ gia đều đồng ý (mặc dù nhiều nhà văn lớn như Defoe, Eliot, và Wordsworth, đã phá lệ từ cả thế kỷ thứ 19), điều luật "cấm dùng split infinitive" này là ... vô lý.

Luật lệ "cấm tách rời động từ nguyên thể" này bắt nguồn từ ngữ pháp tiếng La Tinh, được thích ứng vào Anh ngữ, có thể nói, một cách hơi mù quáng. Trong tiếng La Tinh, động từ nguyên thể chỉ có một chữ, nên có muốn cũng không thể nào tách rời nó được. Ngược lại trong Anh ngữ, động từ nguyên thể luôn được đi kèm bởi chữ "to", ví dụ: to go, to sleep, to install.

Tuân thủ theo luật lệ "cấm tách rời động từ nguyên" đôi khi dẫn đến sự mơ hồ của ý nghĩa trong câu văn, ví dụ như:

"A family doctor installed a camera secretly to film a woman using his bathroom."

Câu này ta phải hiểu như thế nào? Hiểu theo đúng ngữ pháp: Ông bác sĩ gia đình kia đã lén gắn máy ("secretly" bổ nghĩa cho động từ "install") để quay phim một người đàn bà dùng nhà vệ sinh của [nơi phòng mạch] ông"; hay có thể hiểu theo đúng tinh thần (nhưng sai ngữ pháp): Ông bác sĩ gia đình kia đã gắn máy quay phim để quay lén (chữ "secretly" bổ nghĩa cho động từ "to film"). Biết đâu đây mới là ngụ ý của tác giả, muốn viết,

"A family doctor installed a camera to secretly film a woman using his bathroom",

nhưng vì cố né tránh luật "split infinitive" nên vô tình khiến câu văn trở nên nhập nhằng chăng?
(Tham khảo: Fowler, Incorrect Corrections)